23 مهر سال 1376 بود فضاپیمای کاسینی (متعلق به ناسا) همراه با کاوشگر هویگنس که ساخت سازمان فضایی اروپا بود با مجموعه‌ای از دوربین‌ها و تجهیزات فناورانه آن ایام، سوار بر موشک تیتان از پایگاه کیپ کاناورال در ایالت فلوریدا رهسپار سفر دور و دراز خود به سوی سیاره زحل و قمرهایش شد. حالا با گذشت نزدیک به 20 سال از آغاز این ماموریت و مخابره هزاران تصویر و داده ارزشمند، قرار است دوران این ماموریت فردا پایان یابد و کاسینی مهندم شود. اما چرا این سرنوشت برای کاسینی مقدر شده و فردا دقیقا قرار است چه اتفاقی بیفتد؟

سیاره زحل با آن حلقه‌های عظیم افسونگرش شاید پس از ماه و مریخ، پر رمز و راز‌ترین دنیای منظومه شمسی دانست. سیاره‌ای که در فاصله قریب به 1/5 میلیارد کیلومتر از خورشید، تقریبا هر 30 سال زمینی، یک دور به گرد خورشید می‌چرخد. قطر سیاره زحل حدود 9 برابر قطر زمین است و فاصله یک سر حلقه‌های زحل تا سوی دیگر حلقه‌ها به 400هزار کیلومتر می‌رسد.
در شرایطی که زمین فقط یک قمر (ماه) دارد، دست کم 64 قمر شناخته شده به دور زحل در گردش هستند و هر یک از این قمرها شرایط خاص خود را دارند. از جمله قمر تیتان که تنها قمر در منظومه شمسی است که با قطر بیش از 5000 کیلومتر، اتمسفری از ترکیبات کربن‌دار، سطح آن را احاطه کرده و از چشم تلسکوپ‌ها و فضاپیماهای مدارگرد پنهان نگه داشته است.
دانشمندان حدس می‌زدند، در سطح این قمر دریاچه‌هایی از متان وجود داشته باشد.لذا لازم بود کاوشگر سطح‌نشینی طراحی شود و بر سطح تیتان فرود آید تا این چشم‌انداز تار اندکی روشن شود.

 

 

همه این پرسش‌ها و کنجکاوی‌های دانشمندان ناسا و آژانس فضایی اروپا، دلایل کافی برای اختصاص بودجه 4/5 میلیارد دلاری (2151 میلیارد تومان به پول 20 سال پیش!) برای طراحی فضاپیمایی به مقصد زحل شد. فضاپیمایی که نام خود را از ژان دومینیک کاسینی، اخترشناس ایتالیایی ـ فرانسوی می‌گرفت که سال 1054 هجری شمسی/ 1675 میلادی، با بهره‌گیری از تلسکوپی ابتدایی، شکافی در حلقه‌های زحل یافته بود و این شکاف به نام شکاف کاسینی معروف شده بود.
سفر دور و دراز کاسینی هفت سال به طول انجامید و فضاپیما در این مسیر علاوه بر زمین، از کنار سیاره‌هایی همچون زهره و مشتری عبور کرد. کاسینی سرانجام در 11 تیر 1386 به مقصد خود در مدار زحل رسید. این پیروزی بین‌المللی بزرگ حاصل همکاری دانشمندان اروپایی و ناسا بود و حالا دوران مهیج اکتشاف در دنیای ناشناخته ارباب حلقه‌ها آغاز شده بود. در 13 سالی که کاسینی گرداگرد زحل و قمرهایش مشغول کاوش و گردآوری و مخابره داده‌ها و تصاویر متعدد بود، دانشمندان توانستند ساختار سه‌بعدی حلقه‌های زحل را تا حد قابل توجهی بررسی کنند. آنها دریافتند حلقه‌های زحل از قطعات سنگی بی‌شماری تشکیل شده است که پوشیده از یخ آب و یخ خشک هستند و ساختار لایه‌لایه این حلقه‌ها برآمده از اثر تشدید حرکت قمرهای کوچک موسوم به چوپان در اطراف آنهاست. بعلاوه توانستند با داده‌های دریافتی از کاسینی، دید روشن‌تری نسبت به ساختار سه بعدی مغناط‌کره زحل پیدا و فعالیت ابرهای بخش فوقانی اتمسفر زحل را بهتر از همیشه مطالعه کنند.
اما با گذشت 20 سال، اوایل امسال دانشمندان با نگاهی ژرف و آینده‌نگر تصمیم گرفتند به دوران این ماموریت پربار به صورت برنامه‌ریزی شده پایان دهند. آنها برای پرهیز از احتمال برخورد کاسینی با اقمار زحل (احتمال بسیار بعید، اما به هر حال ممکن) که به آلوده شدن این قمرها با تجهیزات ارسال شده از زمین می‌انجامید و مطالعات آینده برای کاوش حیات احتمالی و سکونت‌پذیر بودن این قمرها را مختل می‌کرد، تصمیم گرفتند با انجام 22 شیرجه نزدیک از میان حلقه‌ها و سطح گازی سیاره، بتدریج فضاپیما را به زحل نزدیک و نزدیک‌تر کنند تا سرانجام در لایه‌های زیرین جو پرفشار زحل به صورت انتحاری نابود شود. آنها از ششم اردیبهشت در جریان این شیرجه‌های هفتگی کماکان داده‌ها و تصاویری را که کاسینی به زمین ارسال می‌کرد در ایستگاه زمینی دریافت و تحلیل می‌کردند.
آخرین پرده این ماموریت متهورانه، فردا جمعه 24 شهریور 96 رخ می‌دهد و در جریان آن کاسینی به درون جو زحل سقوط می‌کند و با افزایش تدریجی دما و فشار، زمینه انهدامش در ساعت 15 و 22 دقیقه فراهم می‌شود. کاسینی در آخرین ماموریت تاریخی خود به‌عنوان اولین سفیر زمین وارد اتمسفر ناشناخته زحل خواهد شد و قرار است همچون قهرمان ساکنان زمین، تا آخرین لحظات پیش از نابودی به ارسال داده‌ها از اتمسفر ناشناخته زحل ادامه دهد. ما آخرین داده‌ها را حوالی ساعت 16 و 20 دقیقه فردا به وقت رسمی ایران در زمین دریافت خواهیم کرد و مسلما پس از آن زندگی دانشمندانی که 20 سال شب و روز خود را با هدایت کاسینی و مطالعه داده‌های دریافت شده از آن سپری کرده بودند، رنگ دیگری خواهد گرفت.
عکس تاریخی مردم زمین از فاصله 5/1 میلیارد کیلومتری

در 29 تیر 1392، کاسینی رویداد منحصربه‌فردی را رقم زد. آن روز قرار شده بود در شرایطی که کاسینی پشت زحل نسبت به خورشید واقع شده بود و از طرفی زمین و سیاره‌های زهره و مریخ در زاویه مناسبی برای عکسبرداری قرار داشتند، دوربین کاسینی از فاصله 1/5 میلیارد کیلومتری از زمین عکس بگیرد. ناسا از مردم جهان دعوت کرده بود در لحظه عکسبرداری در اقدامی نمادین رو به آسمان و جایی که سیاره زحل قرار گرفته است نگاه کنند و دست تکان دهند تا کاسینی بتواند بزرگ‌ترین عکس دسته جمعی مردم جهان را ثبت کند! البته که از آن فاصله در این تصویر از سیاره بزرگ ما با بیش از هفت میلیارد انسان در بیش از 195 کشور با مرزهایی سفت و سخت میان انبوهی از کوه‌ها، دشت‌ها، جنگل‌ها و دریاها، چیزی بیشتر از یک نقطه آبی کمرنگ ثبت نمی‌شد!

منبع : روزنامه جام جم مورخ 1396/06/23

رنک بازار

افزونه های جوملا فارسی